Beyoğlu burada!
Aradığın her şeye buradan ulaşabilirsin
Bu senin işletmen mi?
Bilgilerinin güncel olmasını sağla. Lütfen yeni müşteri bulmak için ücretsiz araçlarımızı kullan.


Hasköy (eski adı ile Picridion) en eski Yahudi yerleşim yörelerinden biridir. İkinci Haçlı Seferi komutanı Alman İmparator Konrad III İstanbul’dan geçmeğe karar verince sarayını terk eden Bizans İmparatoru Manuel I Komen daha emin bir yer olarak addettiği Hasköy'de Yahudi mahallesine yerleşmiştir.

Evliva Çelebi de Fatih Sultan Mehmet'in Safed Yahudilerini Hasköy'e yerleştirdiğini belirtmekte ve yörede ikamet edenlerin hayatı ve gelenekleriyle ilgili ayrıntılı bilgi vermektedir.

Hasköy'ün belli başlı Yahudi mahalleleri: Abaşo la Kaye (Alt sokak), Maalem veya Keçeci Piri, Arabacılar, Şeyh Salih (Çıksalın), Kordova, Yeni Mahalle, Parmakkapı, Kalaycı Bahçe, Sarayiko ve Piri Paşa idi.

1715 ve 1756 İstanbul yangınları sonrası birçok aile Hasköy'e göç ederken 1804'te bu kez Hasköy bir yangın felaketi geçirdi, 11 sinagog ile 500 ev tamamen yandı. Hasköy 1894 (Şeyh Salih), 1900 (Piri Paşa), 1905 (Maalem), 1908 (Arabacılar), 1909 (Aynalıkavak), 1918 (Kordova) ve 1923 (Aynalıkavak) yıllarında da yangin felaketlerine uğradı ve her seferinde yüzlerce ev, dükkân ve çok sayıda sinagog yanarak kül oldu.

1912 Annuaire Orientale yıllığında Hasköy'de şu sinagoglar belirtilmektedir: Kordova, Şeritçi, Esgher (Ezger), Kalaycı Bahçe, Maalem, Mizrahi, Parmakkapi, Sarayiko, Sinyora, Yenimahalle, Çıksalın. 1899 listesinde mevcut Alamanes ve Arabacılar Sinagogları bu listede görülmemektedir.

Hasköy'ün belli başlı iki sinagogu Kordova ve Mayor, İspanya'dan Kordova ve Mayorka'dan Osmanlı'ya göç eden Sefarad Yahudileri tarafından kurulmuştu. Midraşı 1923 yangınında yanan Mayor Sinagogu uzun yıllardan beri depo olarak kullanılmaktadır.

Yüksek bir yere inşa edilmiş, dört köşe, mermer zeminli heybetli Yeni Mahalle Sinagogu 1964 yılına kadar hizmet verdikten sonra cemaatsiz kalınca Beyoğlu Belediyesi tarafından dispanser ve sağlık ocağına dönüştürüldü.

Tarihçi Cecil Roth’a göre önce Balat'ta bulunan ve ünlü Dona Gracia Nasi anısına Sinyora Sinagogu olarak anılan ibadethane 1660 Balat yangınından sonra Hasköy'e göç edenler tarafından bu yörede tekrar inşa edilmiştir. Eski sinagog binası halen imalathane olarak kiradadır.

Deniz kıyısında inşa edilmiş bulunan ve bir söylenceye göre gizli bir tünelle Hasköy'ün iç mahallelerine bağlı olduğu iddia edilen Ezger sinagogu 1940 yılından sonra dökümhane olarak kullanıldı, Haliç sahil düzenlemesi sırasında ise etrafındaki binalar yıkıldıysa da sinagogun dört duvarı, son dakikada tarihi eser addedilerek tek başına korunmaya alındı. Daha sonra Beyoğlu Belediyesi tarafından kamulaştırılan bu yer halen Safiye Sultan Nargile Cafe adında turistik bir kafeterya ve restoran olarak halka açılmıştır.

Zaman zaman rastlanan mesleki lonca sinagoglarından Kasabım Sinagogu 1841'de kapatılmıştır. Şeyh Salih Sinagogu'nun 15 Aralık 1944 tarihinden önce kapatıldığı, Kula Sinagogu’nun da 1948 yılında hurda demir deposu olarak kiralandığı eldeki belgelerden anlaşılmaktadır.

Arabacılar Naftali Sinagogu ise, Mart 1908'de bir bakkalın dikkatsizlik sonucu sebep olduğu ve 300 kadar evin yok olduğu Hasköy yangınında yok oldu.

Ekim 1950'de Hasköy'de artık Yahudi aristokrasisinin ahşap konakları kalmamış, yörenin Yahudi yaşamı derin bir sessizliğe gömülmüştür. Hala mevcut sinagoglar cemaat yokluğu ve maddi imkânsızlıklar dolayısıyla teker teker kapanırken 1960'lardan sonra hizmette kalan tek sinagog, Maalem Sinagogu'dur. Keçeci Piri Mahallesi'nde Basmacı Ruşen, Harapçeşme ve Dere Sokaklarıyla çevrelenen meydanda yer alan bu sinagogun ilk inşa tarihi bilinmemekte, ancak çatı ve kubbe özelliklerinden hareketle 17. yüzyıl sonlarına doğru olabileceği sanılmaktadır. Maalem adının kaynağı hakkında da görüşler değişiktir. Bazı araştırmacılara göre tüm âlem/evren anlamına gelen bu ad çoğu Hasköy kökenlilerce mahallem sözcüğünün halk dilinde bir kısaltmasıdır.

Hasköy'de, halen hizmette olan bir diğer ibadethane, Hahambaşılığa bağlı olmaksızın ayrı bir cemaat teşkil eden Karayların (Karayim Yahudileri) Kal ha Kadoş be Kuşta Bene Mikra Sinagogu'dur. Hasköy Mahlûl Sokak No.4'te bulunan bu sinagog, Hazreti Davud'un “... yer altının engin derinliklerinden sana sesleniyorum, ey Tanrım (Mezmur 130)” sözünden esinlenerek yer seviyesinin altında inşa edilmiştir.

Karaylar’ın çok eskiden Karaköy'de ikamet ettikleri ve bu yörede bir kenissa'ları (sinagogları) olduğu, Karaköy adının da Karayköy'den türediği iddia edilir. Ancak 16. yüzyılda Bahçekapı-Eminönü bölgesinde ikamet eden Karaylar’ın, 1597'de Yenicami inşaatına başlandığında Hasköy'e nakledildikleri ve kendilerine her yıl kira olarak Hazine-i Hümayun'dan 2660 akçe ödendiği bilinmektedir.