Beyoğlu burada!
Aradığın her şeye buradan ulaşabilirsin
Bu senin işletmen mi?
Bilgilerinin güncel olmasını sağla. Lütfen yeni müşteri bulmak için ücretsiz araçlarımızı kullan.

İstanbul'da tarihi ve mimarı bilinen en eski Art Nouveau yapının Maison Botter (Botter Apartmanı) olduğunu yukarıda da belirtmiştik. 1900-1901'de inşa edilmiş olan bu yapıyı, İtalyan kökenli mimar Raimondo D'Aronco, XIX. yüzyıl sonlarında İstanbul'a göç etmiş olan, Hollanda uyruklu terzi (Haute couturier), ünlü modacı, aynı zamanda II. Abdülhamid'in ve sarayın resmi terzisi, Jean Botter için tasarlamıştır.

Gemona doğumlu olan D'Aronco (1857) Venedik Akademisi'ni mimar olarak bitirmiş (1880) ve 1893'te II. Abdülhamit tarafından Ziraat ve Sanayi Sergi-i Umumisi'nin projelerini hazırlaması için İstanbul'a davet edilmiş. 1893-1907 tarihleri arasında daire mimari (evkaf nezareti), 1897-1909 tarihleri arasında saray mimarı ( mimar-ı saray-ı hümayun) olarak faaliyet göstermiş olan D'Aronco'nun, 1900'lere kadar süren İstanbul'daki çalışmalarında tarihselci, seçmeci-eklemeci ve oryantalist yaklaşımlar belirgindir. D'Aronco, 1900'lerden sonra Art Nouveau üslûbunda çalışmalar yapmış ve Botter Apartmanı'ndaki özgün tasarımı ile meslek yaşamında doruğa ulaşmıştır. J. Botter ise 1900'lerin başında, mesleki çalışmalarını Avrupa'daki gibi kurumsallaşmış bir biçimde, bir moda evinden sürdürmeye karar vermiş ve D'Aronco'ya hem moda evi, hem de Botter ailesi fertlerinin özel hayatlarını geçirebilecekleri; Fransızların hôtel olarak adlandırdığı bu yapıyı yaptırmıştır.

Dar cepheli (5.00 m) ve derin parselli (42.00 m) olan bu yapı; bodrum katı depo, zemin katı ve asma kati mağaza, birinci katı atölye, kabul salonları ve depo, ikinci-üçüncü ve çekme kati ise konut olmak üzere, toplam altı katlı olarak tasarlanmıştır. Yapım malzemesi olarak; tuğla dolgu duvarlı, dökme demir konstrüksiyon, kaplama malzemesi olarak da; zemin katta mermer, üst katlarda taş, çekme katta ise sıva kullanılmış ve böylece malzemede çeşitlilik sağlanmıştır.

Günümüze ulaşmamış olan atölyenin iç planlamasını ve tasarımını Sayın Prof. Dr. Afife Batur şöyle anlatır; "Özgün planlarından yapının en ilginç kesiminin zemin ve ara kat olduğu anlaşılmaktadır. Zemin katın caddeye bakan bölümünde Botter Moda Evi'nin satış ve teşhir salonları bulunmaktaydı. Bu salonlara karşılıklı yerleştirilmiş bir çift eğrisel konumlu merdivenle bağlanan ve defile için kullanılan daire planlı bir asma kat vardı. Duvarları ayna ve kumaş kaplı ve aydınlığa açılan pencereleri renkli vitraylarla bezeliydi. Büyük bir lüks ve zarafetle düzenlenip döşendiği söylenen bu bölümler, 1960'ta bir banka şubesine dönüştürülerek ortadan kaldırıldı... "

D'Aronco bu yapı için oldukça özgün tasarımlar yapmış, bütün detayları en ince ayrıntısına kadar düşünmüş. Yapıyı bacaların üzerinde görülen şapkalar hariç hemen hemen projelere uygun olarak gerçekleştirmiştir. Plan, kesit, görünüş ve detayları içeren 32 adet paftanın varlığı bilinmekte ve D'Aronco'nun Türkiye yıllarını da (1893-1909) kapsayan çalışmaları, günümüzde Udine Çağdaş Sanat Galerisi Koleksiyonu'nda bulunmaktadır.

Hemen hemen bütün Art Nouveau yapılarda egemen olan asimetrik düzenlenmiş zemin kat, simetrik olarak düzenlenmiş diğer katlar Botter Apartmanı'nda da karşımıza çıkmaktadır. Niş içine alınarak vurgulanan apartman giriş kapısı ve mağaza kısmı uzun dallar ve dalların üzerinde yer alan güllerle süslenmiş, bitkisel bezemeleri ile oldukça ilgi çekicidir. 

Cumbası olmayan Art Nouveau yapılardan birisi de Botter Apartmanı’dır. Cephedeki monotonluk birinci katta J. Botter'ın atölye ve kabul salonlarının önünde cephe genişliğince uzanan hafif eğrisel, dışbükey planlı bir balkon ile giderilmiş, bu balkon döşemesi, eğrisel olarak uzanıp üzerinde lamba görevi de gören, çiçeksi motiflerle süslü, dört adet dikme ile cepheye taşıtılmıştır. Döşeme ayrıca alttan da iki adet demir füruşla desteklenmiştir. Çiçeksi motifleri olan balkon korkuluğu, taşıyıcı dikmeler, füruşlar ve lambalar D'Aronco'nun kendisine ait özgün tasarımlardır.

Botter Apartmanı aynı zamanda silmesi olmayan Art Nouveau yapılara da örnektir. Silme yerine, atölye katı ile konut katlarını birbirinden ayıran, yatayda düz olarak uzayıp giden, iki kenar pencere ortalarında birbirine dolanmış izlenimi veren eğrisel motifler kullanılmıştır. Bu motiflerin hemen üzerinde oluşturulan basık kemerli nişlerle konut katları bir miktar arka plana alınmıştır. Birinci kat balkon kapıları, ikinci ve üçüncü kat pencere bitişleri ve denizlikleri oldukça sade bırakılmış, son kat pencere denizlikleri ise özgürce çiçeksi motifler ile zenginleştirilmiştir.

Yapının her iki uç kenarında yer alan çıkıntılar, ikinci kat pencere ortalarında volânı andırır sade bir büküm yapmış, dördüncü kat parapetine kadar düz devam etmiş, bu noktaya kadın başı yerleştirilmiş ve daha sonra yumuşak bir büküm yaparak, dördüncü kat penceresi üst hizasında, cephe ile hemyüz olmuş, teras kotunda yer alan parapetten bir miktar yükselerek birbirlerinin zıt yönlerine doğru, D'Aronco'nun projelerinde sıkça rastladığımız sedefli deniz helezonu kabuğunun stilize edilmiş hali olan kıvrımlı motif ile sonlandırılmıştır. Bu hareket ortadaki pencerenin iki yanında da tekrarlanmış, aynı volân ile başlayan büküm dördüncü kat parapetine kadar yine düz devam etmiş, bu noktaya dört kenarından duvara sabitlenmiş arma yerleştirilmiş ve daha sonra yumuşak bir bükümle, dördüncü kat pencere ortalarında sonlandırılmıştır.

En son kat parapeti ise iki uç kenardaki çıkıntıları parapet olarak kullanan bir yayın tam ortasına yerleştirilmiş, çok az çıkıntı yapan hafif eğrisel, demir işçiliği ile göz kamaştıran bir balkoncuk ile bitirilmiştir. Balkonun kenarlarında balkon demirleri ile birleşen dörder adet gül demeti bulunmaktadır. Balkoncuğun demir dikmeleri “B” harfini veya “kırbacı” anımsatan hareketle zenginleştirilmiştir. Çekme kat ise adeta yapıya fon teşkil etmektedir. Her iki uçta yer alan bacaların yüzeyine tırmanan defne ağacı oldukça ilgi çekicidir. Çekme katin simetri eksenine ise kırbaç darbeleri ve iç içe geçmiş halkalardan oluşmuş korkuluk ile zenginleştirilmiş bir balkoncuk yerleştirilerek yapı sonlanmıştır.

Umarım en kısa sürede yıkılmaktan kurtulur. Çok yazık